Powiat
Do gmin i starostwa powiatu olkuskiego w latach 2024–2026 wpłynęło łącznie 246,84 mln zł z budżetu państwa w ramach kilkudziesięciu programów rządowych realizowanych za pośrednictwem Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego. Skąd te dane? Z nowego serwisu „Gdzie Pieniądze” uruchomionego przez wojewodę małopolskiego. Sprawdziliśmy, ile środków zasiliło budżety samorządów z terenu Ziemi Olkuskiej.
Serwis internetowy „Gdzie Pieniądze”, który ruszył na początku czerwca 2026 roku, po raz pierwszy umożliwia mieszkańcom samodzielne sprawdzenie, ile pieniędzy z budżetu centralnego trafia do ich gminy, powiatu i na jakie cele. Przeanalizowaliśmy te dane dla całego powiatu olkuskiego – zarówno dla sześciu gmin, jak i dla samorządu powiatowego.
Rok do roku coraz więcej środków
Łączna kwota środków rządowych, które trafiły do powiatu olkuskiego, systematycznie rośnie. W 2024 roku wyniosła 80,30 mln zł, a rok później już 93,82 mln zł, co oznacza wzrost o blisko 17 procent. Według danych na 21 czerwca 2026 roku, w pierwszym półroczu bieżącego roku do powiatu wpłynęło już 72,72 mln zł. Ponieważ obejmują one jedynie część roku, ostateczna kwota za 2026 rok będzie wyższa. Wzrost między rokiem 2024 a 2025 nie rozkłada się jednak równomiernie. Największy skok zanotowała gmina Trzyciąż, której finansowanie wzrosło aż o 53,7 procent – z 4,68 do 7,19 mln zł. Na drugim miejscu znalazła się gmina Bolesław ze wzrostem o 44 procent (z 3,75 do 5,41 mln zł). Wolbrom zyskał 20,5 procent, starostwo powiatowe – 17,5 procent, a gmina Olkusz – 13 procent.
W skali trzech analizowanych lat zdecydowanym liderem pod względem otrzymanych środków jest gmina Olkusz (74,27 mln zł). Na drugim miejscu plasuje się starostwo powiatowe (45,83 mln zł), które realizuje zadania zlecone takie jak pomoc uchodźcom, utrzymanie dróg powiatowych czy prowadzenie domów pomocy społecznej. Trzecią pozycję zajmuje Wolbrom (43,97 mln zł) – druga co do wielkości gmina powiatu, z istotnym udziałem świadczeń rodzinnych i dotacji rolniczych. Tuż za nim Klucze (36,18 mln zł), gdzie dużą rolę odgrywa środowiskowy dom samopomocy. Bukowno (17,14 mln zł) to gmina miejska o niewielkiej populacji, w której dominują świadczenia rodzinne. Na końcu rankingu Trzyciąż (14,62 mln zł) i Bolesław (12,72 mln zł) – ale obie gminy zanotowały najwyższą dynamikę wzrostu finansowania w 2025 roku.
Na co idą fundusze?
Programem, który generuje najwyższe przepływy finansowe na poziomie gmin, są świadczenia rodzinne. W skali trzech lat pochłonęły one ponad 91 mln zł. To pieniądze, które trafiają bezpośrednio do rodzin – w formie zasiłków, dodatków i świadczeń opiekuńczych. Sama gmina Olkusz w 2025 roku otrzymała na ten cel ponad 14 mln zł, Wolbrom – 6,86 mln zł, a Klucze – 5,37 mln zł. Choć kwoty te robią wrażenie, warto pamiętać, że gminy pełnią tu jedynie rolę pośrednika – pieniądze są transferowane do budżetów gmin z przeznaczeniem na wypłatę konkretnych świadczeń dla uprawnionych rodzin.
Rządowy Fundusz Rozwoju Dróg to środki, które mieszkańcy widzą najbardziej bezpośrednio – w postaci remontowanych i budowanych dróg. Łącznie powiat olkuski otrzymał z tego źródła ponad 12,70 mln zł. Część trafiła na drogi gminne – w każdej z sześciu gmin realizowane są inwestycje drogowe współfinansowane z tego funduszu. Pozostałe środki (blisko 8,75 mln zł) zasiliły budżet starostwa na drogi powiatowe.
Znaczące sumy trafiają na pomoc społeczną realizowaną w gminach. Środowiskowe domy samopomocy prowadzone w gminach Klucze i Wolbrom otrzymały łącznie ponad 11 mln zł. Program „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” przyniósł powiatowi blisko 10 mln zł, z czego korzystają mieszkańcy wszystkich gmin. Istotną pozycją w 2025 roku okazał się Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. To właśnie ten program zmienił profil finansowania gminy Trzyciąż – z dotacją 2,27 mln zł stał się dla niej większym źródłem środków niż świadczenia rodzinne. Środki z tego programu otrzymało również starostwo (2,47 mln zł).
Jak wypadamy na tle Małopolski?
Jak powiat olkuski wypada na tle pozostałych powiatów województwa małopolskiego? Ranking finansowania z budżetu państwa obejmuje 23 jednostki – 19 powiatów ziemskich, trzy miasta na prawach powiatu (Kraków, Tarnów, Nowy Sącz) oraz Urząd Marszałkowski. W 2024 roku powiat olkuski zajmował 18. pozycję z kwotą 80,30 mln zł. Rok później awansował na 16. miejsce (93,82 mln zł), wyprzedzając m.in. powiaty Tarnów i brzeski, które w 2024 roku znajdowały się wyżej w rankingu. W pierwszym półroczu 2026 roku utrzymuje tę samą, 16. pozycję (72,72 mln zł). Stawkę od lat zdecydowanie prowadzi Kraków (519 mln zł w 2025 r.), za nim powiat krakowski (265 mln) i nowosądecki (227 mln). Bezpośrednim sąsiadem powiatu olkuskiego – zarówno na mapie, jak i w rankingu – jest powiat chrzanowski, który w 2025 i 2026 roku zajmuje miejsce tuż wyżej (15. pozycja) – w 2025 roku z kwotą 104,37 mln zł.
Warto przy tym zwrócić uwagę na istotne ograniczenie danych prezentowanych w serwisie „Gdzie Pieniądze”. Najstarsze dostępne informacje dotyczą roku 2024, co oznacza, że obejmują wyłącznie okres rządów obecnej koalicji. Serwis nie pozwala porównać obecnego poziomu finansowania z latami wcześniejszymi: nie dowiemy się z niego, ile środków trafiało do powiatu olkuskiego czy innych samorządów za rządów Prawa i Sprawiedliwości. Pełna ocena dynamiki wsparcia rządowego dla regionu wymagałaby sięgnięcia po dane sprzed 2024 roku, których platforma nie udostępnia.
Co mówią nam te liczby?
Dane z serwisu „Gdzie Pieniądze” pokazują, że powiat olkuski otrzymuje rocznie 80–94 mln zł z budżetu państwa w ramach kilkudziesięciu programów. Około 60 procent tych środków trafia do gmin, a pozostałe 40 procent – do samorządu powiatowego. Dominują transfery socjalne (świadczenia rodzinne, zasiłki stałe, pomoc uchodźcom), ale istotną rolę odgrywają też inwestycje infrastrukturalne i programy wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami.
Warto podkreślić, że analizowane dane obejmują wyłącznie środki dystrybuowane przez Małopolski Urząd Wojewódzki. Nie uwzględniają one m.in. dotacji z funduszy unijnych, subwencji oświatowej, środków z Polskiego Ładu ani pieniędzy przekazywanych samorządom innymi kanałami. Pełny obraz rządowego wsparcia dla powiatu jest więc znacznie szerszy.
Serwis „Gdzie Pieniądze” jest dostępny pod adresem gdziepieniadze.muw.pl. Każdy mieszkaniec może samodzielnie sprawdzić, ile pieniędzy trafia do jego gminy i na jakie programy.
