Powiat
Tereny po dawnej kopalni „Olkusz-Pomorzany” z miesiąca na miesiąc coraz bardziej przypominają mozaikę jezior. Najnowsze pomiary pokazują, że woda w zalewiskach systematycznie przybywa, a krajobraz północnej części powiatu olkuskiego nadal się zmienia. W okresie od lutego do marca poziom wody w jedenastu zbiornikach powstałych w miejscu dawnych wyrobisk podniósł się średnio o około 18 centymetrów.
Najnowsze dane dotyczące poziomu wody w zalewiskach opublikowały Zakłady Górniczo-Hutnicze „Bolesław” S.A. Z zestawienia obejmującego pomiary wykonane 9 lutego i 9 marca wynika, że wzrost poziomu wody odnotowano praktycznie we wszystkich zbiornikach tworzących tak zwane „Pojezierze Olkuskie”. W kilku miejscach zmiany były szczególnie wyraźne – między innymi w Bolesławiu, w rejonie Ujkowa oraz w akwenie znanym jako „Żwirownia”.
Największy przyrost zanotowano w zalewisku znajdującym się przy wysypisku odpadów w Bolesławiu, gdzie poziom wody wzrósł aż o 46 centymetrów. W rejonie dawnej kopalni w Ujkowie odnotowano wzrost o 23 centymetry, a w „Żwirowni” o 21 centymetrów. W największym zbiorniku położonym w pobliżu ulicy Osadowej w Bolesławiu woda podniosła się o 19 centymetrów. W pozostałych miejscach zmiany były mniejsze, ale również zauważalne. W zalewiskach w Hutkach przyrosty wyniosły od 8 do 16 centymetrów, podobnie jak w rejonie pól Pomorzany. W marcu wykonano także pierwszy pomiar w jednym z akwenów oznaczonych jako „Pole Pomorzany 2”, dlatego w tym przypadku nie ma jeszcze wcześniejszych danych do porównania. Wszystko wskazuje jednak na to, że proces wypełniania dawnych wyrobisk wodą nadal postępuje.
Rosnący poziom wody wpływa nie tylko na powierzchnię samych zbiorników, ale również na ich otoczenie. W kilku miejscach pojawiły się osuwiska i zapadnięcia gruntu, które w krótkim czasie potrafią całkowicie zmienić linię brzegową. Jednym z najbardziej widocznych przykładów jest zbiornik w Hutkach, położony najbliżej olkuskich Pomorzan. To właśnie tam w 2024 roku doszło do powstania rozległych osuwisk. W wielu miejscach grunt się oberwał, a wraz z nim do wody wpadły drzewa oraz elementy dawnych ścieżek używanych przez mieszkańców. W efekcie na długim odcinku brzegu pojawiły się wysokie, miejscami bardzo strome skarpy.
Zbiornik ten wyróżnia się także dużą liczbą zatopionych drzew. W wodzie widać ich całe skupiska, które tworzą charakterystyczny krajobraz przypominający podwodny las. Mimo że miejsce to przyciąga ciekawskich, teren wokół akwenu pozostaje niestabilny. Z biegiem czasu wygląd brzegu nieco się zmienił. Podnoszący się poziom wody sprawił, że część dawnych skarp została częściowo zalana. Nie oznacza to jednak końca problemów. Proces erozji wciąż trwa, a woda stopniowo zajmuje kolejne fragmenty terenu, pochłaniając drzewa i fragmenty wydeptanych ścieżek. Ze względu na zagrożenie dostęp do tego miejsca został ograniczony. Na drogach prowadzących nad zalewisko ustawiono szlabany oraz tablice informujące o zakazie wstępu.
Podobne zjawiska obserwowano również nad zbiornikiem przy ulicy Osadowej w Bolesławiu. Pierwsze większe osunięcie ziemi pojawiło się tam w 2023 roku, a w kolejnych miesiącach sytuacja stopniowo się pogarszała. W pewnym momencie znaczna część zachodniego brzegu zbiornika osunęła się do wody. W ubiegłym roku do zalewiska runął także fragment miejsca, które wcześniej było wykorzystywane przez mieszkańców jako nieformalna plaża. Zmiany w ukształtowaniu terenu pojawiły się również w pobliżu „Żwirowni”. W pewnym momencie doszło tam do zapadnięcia się gruntu, co wzbudziło sporo obaw. Skarpa została jednak szybko zabezpieczona, a teren odpowiednio wzmocniono.
Wszystko wskazuje na to, że przemiany w tym rejonie będą jeszcze długo trwały. Zalewiska po kopalni wciąż się powiększają, a powstały w ten sposób krajobraz z roku na rok coraz bardziej przypomina prawdziwe pojezierze. Jednocześnie jest to obszar, w którym przyroda i procesy geologiczne nadal pozostają w ruchu, dlatego odwiedzający powinni zachować szczególną ostrożność.
