Bolesław
Niespełna dwa lata po powstaniu dziewięciometrowego zapadliska w parku przy zabytkowym dworze w Bolesławiu gmina zleciła specjalistyczne badania podłoża. Ich celem jest sprawdzenie, czy pod ziemią znajdują się pustki, pozostałości dawnych prac górniczych lub inne niebezpieczne struktury. Wyniki mają pomóc zdecydować, czy i na jakich zasadach zamknięta część parku będzie mogła zostać ponownie udostępniona.
W dniu 28 sierpnia 2026 roku wójt Gminy Bolesław podpisał umowę na wykonanie badań geofizycznych działki w pobliżu zabytkowego dworu w Bolesławiu. To właśnie tutaj we wrześniu 2024 roku powstało duże zapadlisko, które miało około 7 metrów średnicy i 9 metrów głębokości. Po jego powstaniu miejsce zostało zabezpieczone, a dostęp do parku ograniczony. Nie był to jednak pierwszy taki przypadek w tej części Bolesławia. W styczniu 2024 roku pojawiła się wyrwa o średnicy około 2 metrów i głębokości około 3 metrów. Kilka miesięcy później, w marcu, doszło do kolejnego zapadnięcia. Tym razem miało ono około 2 metrów szerokości i kilkadziesiąt centymetrów głębokości. Oba miejsca zostały następnie zasypane.
Pojawienie się tak dużej wyrwy w ziemi wywołało również pytania o bezpieczeństwo znajdującego się w pobliżu zabytkowego dworu. Obecnie mieści się w nim Centrum Kultury oraz lokal gastronomiczny. W 2024 roku, odpowiadając na pytania dotyczące ewentualnego zagrożenia dla budynku, władze gminy powoływały się na informacje Państwowego Instytutu Geologicznego. Z dostępnych wówczas danych archiwalnych wynikało, że dwór nie znajdował się bezpośrednio w strefie zagrożenia. Jednocześnie zalecono regularne kontrolowanie stanu jego ścian i fundamentów oraz niezwłoczne zgłaszanie ewentualnych spękań. Sam budynek został również zabezpieczony przed możliwymi skutkami wcześniejszej działalności górniczej podczas rewitalizacji prowadzonej w latach 2006-2008. Miało to związek z wydobyciem rud prowadzonym w tym rejonie w pierwszej połowie XX wieku.
Park i dwór w Bolesławiu są wpisane do Rejestru Zabytków Województwa Małopolskiego. Obiekt figuruje w nim na podstawie decyzji z sierpnia 1983 roku. Z tego względu wszelkie prace prowadzone na terenie parku są uzgadniane z Małopolskim Urzędem Ochrony Zabytków w Krakowie. Z map przekazanych gminie przez Zakłady Górniczo-Hutnicze „Bolesław” wynika, że na działce objętej obecnie badaniami mogły być prowadzone prace związane z wydobyciem rud cynku i ołowiu. Znajdowała się ona w granicach terenu i obszaru górniczego ZGH „Bolesław”. Na sąsiedniej działce przy ul. Parkowej znajduje się natomiast zlikwidowany szyb wentylacyjny „Park”, należący do kopalni „Bolesław”. Czy pod powierzchnią zachowały się ślady dawnej działalności górniczej? To jedno z pytań, na które mają odpowiedzieć zaplanowane pomiary. Ich celem jest również wykrycie ewentualnych anomalii i określenie ich charakteru oraz dokładnej lokalizacji.
Jak można przeczytać w oficjalnym komunikacie znajdującym się na stronie internetowej Gminy Bolesław, wykonawca zastosuje dwie metody geofizyczne. Pierwszą będzie ERT, czyli tomografia elektrooporowa. Pomiary zostaną wykonane w 10 profilach o łącznej długości ponad 2300 metrów, a ich zasięg głębokościowy – w zależności od miejsca – wyniesie nawet 56 metrów. Drugą metodą będzie GCM. Pomiary zostaną przeprowadzone w siatce o wymiarach 10 na 10 metrów. Łącznie obejmą około 5000 metrów i ponad 12,5 tysiąca punktów pomiarowych. Zebrane dane zostaną następnie szczegółowo przeanalizowane. Wykonawca przygotuje m.in. mapę lokalizacji profili, przekroje tomograficzne oraz opis wyników wraz z ich wzajemnym porównaniem. Analiza ma pomóc w identyfikacji ewentualnych pustek, rozluźnień podłoża, dawnych zapadlisk, obiektów powstałych w wyniku działalności człowieka oraz innych stref zaburzeń gruntu.
Umowa z wykonawcą obowiązuje do 31 października 2026 roku. Prace rozpoczęły się od wizji terenowej, natomiast badania w terenie ruszyły 2 września. samorząd chce na podstawie wyników uzyskać wskazówki dotyczące dalszego postępowania z tym terenem. Wnioski z badań mają pomóc określić, jakie działania byłyby potrzebne, aby w przyszłości można było bezpiecznie przywrócić park do użytkowania i ponownie udostępnić go mieszkańcom oraz turystom. Na razie nie wiadomo jednak, kiedy będzie to możliwe. Urzędnicy apelują, aby nie wchodzić na wydzielony i zamknięty dla osób postronnych teren oraz stosować się do zaleceń osób odpowiedzialnych za jego zabezpieczenie.
fot. Gmina Bolesław
