Powiat
W ostatnich tygodniach bezpieczeństwo na drogach powiatu olkuskiego ponownie stało się przedmiotem licznych dyskusji. Wszystko za sprawą śmiertelnego potrącenia nastolatka w Zadrożu. Takie zdarzenia siłą rzeczy wpływają na sposób, w jaki mieszkańcy oceniają bezpieczeństwo na lokalnych drogach. W internecie regularnie pojawiają się komentarze, że wypadków jest coraz więcej, a sytuacja z roku na rok się pogarsza. Postanowiliśmy więc sprawdzić, co na ten temat mówią oficjalne dane.
Przypomnijmy, że pod koniec sierpnia w Zadrożu w gminie Trzyciąż doszło do tragicznego potrącenia 15-letniego chłopca. Nastolatek, którego rodzice zaczęli szukać po tym, jak nie wrócił do domu, został znaleziony nieprzytomny na poboczu. Mimo transportu śmigłowcem do szpitala i kilkudniowej walki o jego życie zmarł. Kierowca samochodu uciekł z miejsca zdarzenia. Obecnie przebywa w areszcie. To kolejna tragedia, która przypomniała o poważnych wypadkach z poprzednich lat. W listopadzie 2024 roku na DK94 w Sienicznie zginęła 28-letnia Dorota, potrącona podczas poruszania się poboczem. Jeszcze wcześniej, w lipcu 2021 roku, na przejściu dla pieszych w Olkuszu śmiertelnie potrącony został 35-letni mieszkaniec gminy Klucze. Kierowca miał blisko trzy promile alkoholu, obowiązywał go zakaz prowadzenia pojazdów, a po potrąceniu uciekł z miejsca zdarzenia.
Takie zdarzenia naturalnie wpływają na poczucie bezpieczeństwa mieszkańców. W lokalnych dyskusjach coraz częściej pojawia się przekonanie, że sytuacja na drogach się pogarsza. Postanowiliśmy więc sprawdzić, co na ten temat mówią oficjalne dane Głównego Urzędu Statystycznego, pochodzące z policyjnego Systemu Ewidencji Wypadków i Kolizji. Przeanalizowaliśmy dane z lat 2018–2024 i porównaliśmy sytuację w powiecie olkuskim z pozostałymi powiatami Małopolski.
W 2018 roku w powiecie olkuskim odnotowano 89 wypadków drogowych, w których rannych zostało 124 osoby. W kolejnych latach liczba ta, mimo niewielkich wahań, ogólnie spadała – aż do 44 wypadków w 2024 roku. Liczba rannych zmniejszyła się w tym czasie ze 124 do 49. Oznacza to spadek liczby wypadków o około 51 proc., a liczby rannych o ponad 60 proc. Inaczej trzeba patrzeć na liczbę ofiar śmiertelnych. Tutaj pojedyncze zdarzenie może znacząco zmienić wynik całego roku. W 2018 roku na drogach powiatu olkuskiego zginęło osiem osób, w 2019 również osiem, w 2020 – cztery, w 2021 – pięć, w 2022 – dwie, w 2023 – sześć, a w 2024 – cztery. Nie jest to więc regularny trend, ale w porównaniu z początkiem analizowanego okresu liczba ofiar jest o połowę niższa.
Sama liczba wypadków nie pozwala jednak dobrze porównać powiatów, które bardzo różnią się liczbą mieszkańców. Dlatego warto spojrzeć na wskaźnik liczby wypadków przypadających na 10 tys. mieszkańców. W 2024 roku w powiecie olkuskim wyniósł on 4,18. Dla całej Małopolski było to 7,21, a mediana dla 22 jednostek powiatowych wyniosła 5,68. Powiat olkuski znalazł się na ósmym miejscu, licząc od najniższej wartości wskaźnika. Najniższy wskaźnik odnotowano w powiecie krakowskim – 2,54 wypadku na 10 tys. mieszkańców. Dalej znalazły się powiaty miechowski – 3,01, gorlicki – 3,15, wielicki – 3,18, wadowicki – 3,82, tarnowski – 3,85 i suski – 3,87. Powiat olkuski z wynikiem 4,18 znalazł się więc w grupie jednostek o relatywnie niskiej liczbie wypadków.
Na drugim końcu zestawienia znalazły się powiat tatrzański – 13,56, Nowy Sącz – 12,50 oraz Kraków – 11,65. Wysokie wartości odnotowano również w powiatach myślenickim – 10,31 i nowosądeckim – 10,28. Różnica pomiędzy najniższym i najwyższym wskaźnikiem jest więc ponad pięciokrotna. W liczbach bezwzględnych zdecydowanie najwięcej wypadków odnotowano w Krakowie – 941. W powiecie nowosądeckim było ich 221, w nowotarskim 135, a w myślenickim 134. Powiat olkuski z 44 wypadkami znalazł się znacznie niżej. Najmniej wypadków odnotowano w powiecie miechowskim – 14 oraz proszowickim – 28.
Warto mieć na uwadze, że wskaźnik na 10 tys. mieszkańców nie uwzględnia natężenia ruchu, co ma znaczenie zarówno w powiecie olkuskim, przez który przebiega ruchliwa DK94, jak i w powiecie tatrzańskim, gdzie liczbę zdarzeń zwiększa ruch turystyczny. Dlatego nie można na jego podstawie jednoznacznie stwierdzić, że drogi w jednym powiecie są kilka razy bardziej niebezpieczne niż w innym.
Jest jeszcze jedna ważna część statystyki: kolizje, czyli zdarzenia, w których nikt nie zostaje ranny ani nie ginie. W 2020 roku w powiecie olkuskim odnotowano 207 kolizji. W 2023 roku było ich 141, ale w 2024 roku liczba ta ponownie wzrosła do 225. Jeżeli połączymy wypadki i kolizje, w 2024 roku na terenie powiatu olkuskiego odnotowano łącznie 269 takich zdarzeń. Rok wcześniej było ich 196. Oznacza to, że mimo wyraźnego spadku liczby wypadków, w 2024 roku odnotowano znacznie więcej wszystkich zdarzeń drogowych.
Osobnym wątkiem — trudnym jednak do zmierzenia na poziomie powiatu — są wypadki z udziałem nietrzeźwych kierowców. Tych danych GUS nie udostępnia bowiem dla powiatów, a jedynie dla województw i całego kraju. W skali Małopolski problem pozostaje poważny: w 2024 roku policjanci przebadali na zawartość alkoholu blisko 1,5 mln kierujących i ujawnili 6346 osób prowadzących pojazd po alkoholu — o 301 więcej niż rok wcześniej. Jak pokazują dane ogólnopolskie, nietrzeźwi kierowcy odpowiadają za stosunkowo niewielką część wypadków — w 2023 roku było to około 7,6 proc. wszystkich zdarzeń — ale ich udział w wypadkach śmiertelnych jest znacznie wyższy i sięga około 13 proc. Innymi słowy: pijani kierowcy powodują niewiele wypadków w ogólnej liczbie, lecz wyjątkowo często są to zdarzenia tragiczne.
Dane GUS nie potwierdzają więc tezy, że na drogach powiatu olkuskiego jest coraz więcej poważnych wypadków. Przeciwnie – w ciągu kilku lat ich liczba wyraźnie spadła, a powiat pod względem liczby wypadków w przeliczeniu na mieszkańców znajduje się wśród jednostek o niższych wartościach w Małopolsce. Nie oznacza to jednak, że problem bezpieczeństwa drogowego zniknął. Statystyka pokazuje ogólny trend, ale nie oddaje specyfiki poszczególnych dróg, niebezpiecznych zachowań kierowców czy emocji związanych z konkretnymi tragediami.
fot. pixabay.com
