Powiat
Dla większości piętnastolatków egzamin ósmoklasisty to pierwszy w życiu prawdziwy sprawdzian wiedzy, który nie zamknie się w dzienniku klasowym, tylko trafi na świadectwo i będzie brany pod uwagę przy rekrutacji do szkół średnich. Nic więc dziwnego, że co roku o tej porze nerwy w domach są większe niż u samych zdających i że wyniki egzaminu oglądane są równie uważnie w kuratoriach, jak przy kuchennych stołach. Opublikowane 3 lipca przez Centralną Komisję Egzaminacyjną dane pozwalają zobaczyć, jak wypadli w tej próbie ósmoklasiści z powiatu olkuskiego – i wypadli, trzeba to od razu powiedzieć, na równi ze średnią Małopolski i zdecydowanie powyżej średniej kraju.
Egzamin ósmoklasisty odbył się w terminie głównym w dniach 13–15 maja. Każdy uczeń kończący szkołę podstawową ma obowiązek do niego przystąpić, ponieważ jest to jeden z warunków ukończenia nauki na tym etapie edukacji. Sam egzamin nie przewiduje progu zaliczenia, jednak uzyskany wynik odgrywa istotną rolę podczas rekrutacji do szkół ponadpodstawowych. Punkty zdobyte na egzaminie stanowią bowiem połowę możliwej do uzyskania liczby punktów rekrutacyjnych, natomiast pozostała część wynika z ocen na świadectwie oraz dodatkowych osiągnięć ucznia.
W skali kraju do egzaminu w maju przystąpiło ponad 386 tys. uczniów. Według komunikatu Centralnej Komisji Egzaminacyjnej średni wynik z języka polskiego wyniósł 65 proc., z matematyki 55 proc., a z języka angielskiego – zdawanego przez blisko 99 proc. uczniów – 73 proc. Postanowiliśmy przyjrzeć się tym danym bardziej szczegółowo – nie na poziomie krajowej średniej, ale schodząc aż do pojedynczych szkół w powiecie olkuskim. Skorzystaliśmy z serwisu Mapa Egzaminów prowadzonego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej, gdzie można pobrać szczegółowe dane obejmujące wyniki wszystkich szkół w kraju, z podziałem na przedmioty i na poszczególne metryki.
Zacznijmy od poziomu, na którym różnice między regionami zaczynają się zaznaczać najwyraźniej, czyli od województwa. Statystycznie Małopolska po raz kolejny wypada powyżej średniej krajowej. Dane dla blisko 34,8 tys. małopolskich ósmoklasistów pokazują średni wynik ze wszystkich trzech przedmiotów na poziomie 68,6 proc. Języki obce zdano na 74,8 proc., polski na 69 proc., matematykę na 60,4 proc. Także tutaj widać wyraźne odbicie po słabszym 2024 roku (65,3 proc.) i stabilizacji w 2025 (65,5 proc.). Województwo jest w tym roku wśród liderów kraju – ustępuje jedynie mazowieckiemu.
Na tym tle powiat olkuski wypada bardzo dobrze. Do egzaminu przystąpiło 973 uczniów z 39 szkół, a średni wynik ze wszystkich trzech przedmiotów wyniósł 68,7 proc. – praktycznie równo ze średnią Małopolski i wyraźnie powyżej średniej krajowej. Rozkład przedmiotowy jest typowy: 76 proc. z języka obcego, 69,6 proc. z języka polskiego i 59,3 proc. z matematyki. Na 39 szkół tylko jedna zamknęła się średnią poniżej 50 proc., a aż szesnaście przekroczyło próg 70 proc.
Co ciekawe, olkuski trend jest wyraźnie wznoszący: z 61,7 proc. w 2021 roku, przez lekką zapaść w 2024 (62,8 proc.), do 65,1 proc. rok temu i 68,7 proc. dzisiaj. Zwycięzcami tegorocznego zestawienia szkół są Publiczna Szkoła Podstawowa im. Juliusza Słowackiego w Witeradowie (średnia 81,8 proc.) oraz Szkoła Podstawowa w Zarzeczu w gminie Wolbrom (80,7 proc.). Podium zamyka SP nr 1 im. Mikołaja Kopernika w Olkuszu (77,5 proc.).
A jak przedstawiają się wyniki w okolicznych gminach? Ścisłą czołówkę powiatu tworzą w tym roku trzy gminy o niemal identycznej średniej. W gminie Olkusz do egzaminu przystąpiła zdecydowanie największa grupa młodzieży w powiecie. Uczniowie z siedemnastu szkół „wykręcili” średnią 70,1 proc. Formalnie na tym samym poziomie zamknęła rok wiejska gmina Klucze, gdzie sześć szkół wypracowało średnią 70,1 proc. Ten sam dobry poziom trzyma gmina Wolbrom: osiem szkół, średnia 69,8 proc. Poniżej tej trójki różnice zaczynają się już zaznaczać wyraźniej. Gmina Bukowno z dwiema szkołami i średnią 63,8 proc. plasuje się w środku powiatowej stawki. Identyczny wynik osiągnęła gmina Bolesław, gdzie trzy szkoły zamknęły rok średnią 63,8 proc. Gmina Trzyciąż z trzema szkołami i średnią 61,1 proc. lokuje się na końcu powiatowego zestawienia.
Ogólny obraz sytuacji przedstawia się więc następująco: powiat olkuski w 2026 roku zdał egzamin ósmoklasisty zdecydowanie na plus. Trzy gminy – Olkusz, Klucze i Wolbrom – ocierają się o 70 proc. średniej i to one ustawiają cały powiat na poziomie średniej Małopolski. Bukowno, Bolesław i Trzyciąż mieszczą się w okolicach średniej krajowej, a w każdej z tych gmin są pojedyncze szkoły, które nie mają czego zazdrościć nikomu w regionie. Matematyka pozostaje bolączką – jak wszędzie w Polsce – ale i tu olkuscy uczniowie wypadli lepiej niż przeciętny polski ósmoklasista. Pierwsza poważna próba za nimi. Teraz czas na wybory szkół średnich.
